เรื่องเด็ดเกร็ดเกษตร

ทึ่ง นักวิจัยไทยค้นพบแบคทีเรียใหม่ หวังพัฒนากำลังผลิตข้าวไทย

16 มิถุนายน 2558
2,792
ที่อาคารบริหารภายในมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี ต.สุรนารี อ.เมือง จ.นครราชสีมา ศ.ดร.ประสาท สืบค้า อธิการบดีมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี พร้อมด้วย ศ.ดร.หนึ่ง เตียอำรุง หัวหน้าสถานวิจัย สำนักวิชาเทคโนโลยีการเกษตร (มทส.) ร่วมกันแถลงผลงานวิจัยการค้นพบแบคทีเรียสายพันธุ์ DOA 9 ครั้งแรกของโลก ซึ่งเป็นการที่สามารถนำไปใช้ต่อยอดในการลดต้นทุนการผลิต และการเพิ่มผลผลิตให้ข้าวไทย
ศ.ดร.หนึ่งฯ เปิดเผยว่า ขณะนี้มนุษย์เริ่มตระหนักถึงสุขภาพมากขึ้น บริโภคอาหารที่ปลอดสารพิษหรือสารเคมี ทำให้เกษตรกรหันมาใช้ปุ๋ยชีวภาพทดแทนการใช้ปุ๋ยเคมี ปัจจุบันปุ๋ยชีวภาพที่มีการใช้อย่างแพร่หลายในปัจจุบันชนิดหนึ่งคือ ปุ๋ยไรโซเบียม (Rhizobium) ที่ส่งเสริมการเจริญเติบโตของพืชตระกูลถั่ว โดยอาศัยประโยชน์จากแบคทีเรียไรโซเบียม ที่มีความสามารถในการตรึงไนโตรเจนจากอากาศมาทดแทน การใช้ปุ๋ยเคมีไนโตรเจนได้อย่างมีประสิทธิภาพ ช่วยลดต้นทุนในการผลิต

คณะผู้วิจัย ได้ให้ความสนใจ และประสบความสำเร็จในการแยกแบรดดี้ไรโซเบียม (Bradyrhizobium sp.) สายพันธุ์ DOA9 ซึ่งเป็นแบคทีเรียในกลุ่มไรโซเบียม ที่ไม่สังเคราะห์แสงได้จากปมของต้นโสนขน ที่มักพบเจริญเติบโตได้ทั่วไปในนาข้าวทั่วประเทศไทย ซึ่งมีคุณสมบัติพิเศษ ที่แตกต่างไปจากไรโซเบียม ชนิดอื่นๆ คือสามารถเข้าสร้างปมกับถั่วในหลายกลุ่ม เช่น ต้นคราม ถั่วฮามาต้า ถั่วซิราโต้ ถั่วโลตัส และถั่วเขียว

ยิ่งไปกว่านั้น ทีมนักวิจัยยังพบว่า DOA9 มีความสามารถในการเข้าอาศัยอยู่ในเนื้อเยื้อพืชอื่นที่ไม่ใช่ถั่ว เช่น ข้าว หรือที่รู้จักกันในนาม Endophyte ที่น่าสนใจที่สุดก็คือ DOA9 เป็นแบคทีเรียในจีนัส แบรดดี้ไรโซเบียม ตัวแรกของประเทศไทยที่ได้มีการอ่านลำดับเบสจีโนม (whole genome analysis) อย่างสมบูรณ์ เหล่านี้ทำเกิดการค้นพบองค์ความรู้ใหม่ในด้านวิทยาศาสตร์พื้นฐานทางชีวภาพ

ผลงานการค้นพบครั้งนี้ เกิดจากการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ มทส.ได้ส่งนักศึกษา และนักวิจัยไปปฏิบัติการทดลองร่วมกับทีมนักวิจัยของห้องปฏิบัติการชั้นนำที่ประเทศฝรั่งเศส เยอรมนี และประเทศญี่ปุ่น เป็นเวลาหลายเดือน กระทั่งสามารถตีพิมพ์ผลงานวิจัยวารสารนานาชาติ เป็นที่ยอมรับอย่างแพร่หลายในแวดวงวิชาการด้านชีวภาพระดับโลก

ศ.ดร.หนึ่งฯ กล่าวอีกว่า โดยสรุปคือ เกิดสิ่งมหัศจรรย์ค้นพบครั้งแรกของโลก สองประการคือ ประการที่หนึ่ง เป็นยีนส์ที่สร้างปม และตรึงไนโตรเจนอยู่บนพลาสมิดขนาดใหญ่ (magaplasmid) ไม่ใช่อยู่บนโครโมโซมเพียงอย่างเดียวตามปกติ และประการที่สอง ไรโซเบียมสายพันธุ์นี้สามารถเข้าไปอาศัยอยู่ในข้าวได้ด้วยซึ่งแตกต่างจากยีนส์ทั่วไป แสดงให้เห็นถึงวิวัฒนาการของแบคทีเรียในกลุ่มแบรดดี้ไรโซเบียม ที่สามารถปรับตัวให้เข้ากับสิ่งแวดล้อมได้หลายชนิดเพื่อความอยู่รอด โดยทีมวิจัยค้นพบว่า ไรโซเบียมดังกล่าวอยู่ในข้าวไทยได้ดีกว่าข้าวญี่ปุ่น

นอกจากนี้ ทีมวิจัย มทส.ได้ให้ความสนใจศึกษาต่อไปว่า กลไกอะไรทำให้เข้าไปอาศัยอยู่ในต้นข้าวได้ ซึ่งเป็นแนวโน้มที่ดีว่าจะสามารถพัฒนาศักยภาพไปสู่การเสริมความเข้มแข็งของการผลิตข้าวได้ในอนาคต ซึ่งต้องยอมรับว่าประเทศชั้นนำด้านเทคโนโลยีชีวภาพของโลกในแถบทวีปยุโรป รวมทั้งญี่ปุ่น ซึ่งมีความหวงแหนในสายพันธุ์ข้าวของตนเองสูงมาก ได้เกิดการรวมกลุ่มนักวิจัยที่ตื่นตัวอย่างมาก ได้ทุ่มสรรพกำลังในการเร่งศึกษาพัฒนาปุ๋ยชีวภาพไรโซเบียมเพื่อเสริมสายพันธุ์ข้าวที่แข็งแรง สร้างภูมิต้านทานโรค และนักวิจัยมองไปไกลถึงความสามารถในการที่ต้นข้าวสามารถสร้างปุ๋ยเพื่อการเจริญเติบโตได้ด้วยตนเองลดการใช้ปุ๋ยเคมีในที่สุด หรือ ข้าว GMO

"สิ่งเหล่านี้หน่วยงานภาครัฐที่เกี่ยวข้อง รวมถึงเกษตรกรไทย คงต้องตระหนักร่วมกันว่า การวิจัยพัฒนาด้านวิทยาศาสตร์พื้นฐานเหล่านี้จะก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญต่อการผลิตข้าวสู่ตลาดโลก ซึ่งเมื่อถึงเวลานั้นประเทศไทยซึ่งได้ชื่อว่าเป็นผู้นำของโลกในการผลิตข้าวเพื่อการส่งออก เป็นครัวโลกต้องหันมาให้ความสำคัญในการพัฒนาการผลิตข้าวอย่างจริงจัง เพื่อเพิ่มความสามารถในการแข่งขันได้ในประชาคมโลกต่อไป และคนไทยเราต้องยอมรับข้าว GMO ที่จะเกิดขึ้นในอนาคตด้วย หากเพื่อนบ้านเราเป็นข้าว GMO ทั้งหมด ไทยเราก็จะต้องยอมรับสิ่งที่จะเกิดขึ้นนี้ด้วย" ศ.ดร.หนึ่ง กล่าว

แหล่งที่มาของข้อมูล : "ทึ่ง นักวิจัยไทยค้นพบแบคทีเรียใหม่ หวังพัฒนากำลังผลิตข้าวไทย.". [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก : http://www.naewna.com/local/162487