ธงมหาราช

"ธงมหาราช" เป็นธงพระราชอิสริยยศสำหรับประจำพระองค์พระมหากษัตริย์ มีความเป็นมาแต่ครั้งรัชกาลที่ 4 ซึ่งทรงพระราชดำริว่าเวลาเสด็จพระราชดำเนินชลมารคมีกระบวนเรือหลายลำ ราษฎรและเจ้าหน้าที่จะถวายความเคารพก็ไม่มีเครื่องหมายสังเกตว่าพระเจ้าแผ่นดินประทับอยู่ในเรือพระที่นั่งลำใด จึงโปรดเกล้าฯ ให้ทำธงประจำพระองค์ขึ้นเรียกว่า "ธงจอมเกล้า"

ลักษณะรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า พื้นกลางสีขาบ (สีน้ำเงินแก่อมม่วง) ภายในส่วนพื้นกลางของธงมีแท่นสีเหลืองประดิษฐานพระมหาพิชัยมงกุฎ มีคันทวยตั้งรองรับ พระมหาพิชัยมงกุฎอยู่ในเครื่องเบญจราชกกุธภัณฑ์ และเป็นสัญลักษณ์พระปรมาภิไธยตามพระนามเดิมว่า เจ้าฟ้ามงกุฎ สองข้างพระมหาพิชัยมุงกฎตั้งฉัตร 7 ชั้น และมีกรอบสีแดงล้อมรอบนอกของรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าซึ่งเป็นสีขาบ รอบนอกที่เป็นสีแดง มาจากพื้นสีธงชาติสยามที่ใช้ในรัชกาลนั้น

ครั้นถึงรัชกาลที่ 5 โปรดเกล้าฯ ให้เพิ่มรูปโล่ที่ใต้พระมหาพิชัยมงกุฎ เหนือโล่มีรูปจักรีแทนอุณาโลม รูปโล่นี้มาจากพระลัญจกรประจำแผ่นดิน ในโล่แบ่ง 3 ช่อง ช่องส่วนบนพื้นสีเหลืองมีรูปช้างไอราพตสามเศียร หมายถึงสยามเหนือ-กลาง-ใต้ ช่องล่างซีกข้างขวางพื้นสีชมพูมีรูปช้างเผือกยืน หมายถึงแผ่นดินลาว ช่องล่างซีกข้างซ้ายพื้นสีแดงมีรูปกริช 2 อันไขว้ หมายถึงแผ่นดินมะลายู ขนาดส่วนของธงพื้นสี และฉัตร 7 ชั้น คงไว้

แต่เปลี่ยนเรียกธงนี้ว่า "ธงบรมราชธวัชมหาสยามมินทร์" จวบจนร.ศ.116 (พ.ศ.2440) โปรดเกล้าฯ ให้เปลี่ยนชื่อธงเรียกว่า "ธงมหาราช"

ถึงแผ่นดินรัชกาลที่ 6 ทรงให้แก้ไขเปลี่ยนแปลงให้เป็นธง 4 เหลี่ยมจตุรัส พื้นสีเหลือง ตรงกลางมีรูปครุฑพ่าห์สีแดง อันเป็นพระราชลัญจกรและโปรดให้ใช้เป็นตราแผ่นดินเครื่องหมายสำคัญสำหรับใช้ในราชการของประเทศ ธงมหาราชที่เปลี่ยนใหม่นี้กำหนดเป็นธงมหาราชใหญ่ ธงมหาราชน้อย ตามรูปแบบที่ใช้สืบมาจนทุกวันนี้

มติชน