โครงการสำนึกรักบ้านเกิดเพื่อพัฒนาผู้นำชุมชน โดยมูลนิธิสำนึกรักบ้านเกิด จะมอบทุนสนับสนุนการศึกษาอย่างต่อเนื่อง แก่เยาวชนทุกจังหวัด ตั้งแต่ศึกษาอยู่ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๑ จนจบปริญญาตรี โดยเยาวชนทุกคนที่อยู่ในโครงการสำนึกรักบ้านเกิดฯ จะต้องนำเงินทุน ร้อยละ ๑๐ ที่ได้รับในแต่ละปีไปลงทุนทำกิจกรรมเสริมรายได้ในระหว่างที่ได้รับทุน โดยเป็นกิจกรรมที่เหมาะสมกับวัย เป็นประโยชน์ และเกี่ยวข้องกับบ้านเกิดของตนเอง เพื่อฝึกให้เยาวชนมีความคิดสร้างสรรค์ รับผิดชอบต่องานที่ทำ เรียนรู้การแก้ปัญหา ตลอดจนพึ่งพาตนเอง

ทั้งนี้ในแต่ละปีการศึกษา มูลนิธิสำนึกรักบ้านเกิดโดยความร่วมมือของกระทรวงศึกษาธิการ จะดำเนินการคัดเลือกนักเรียนที่กำลังขึ้นชั้น ม.๑ ในสังกัดของกระทรวงศึกษาธิการเข้าร่วมโครงการจังหวัดละ ๑ คน รวมจำนวนปีละ ๗๖ คน จาก ๗๖ จังหวัด โดยในแต่ละปีการศึกษาจะมีเยาวชนเข้าร่วมโครงการดังตารางด้านล่าง และในปีการศึกษา ๒๕๔๖ เยาวชนในโครงการ จะเรียนจบระดับปริญญาตรีเป็นรุ่นแรก และหลังจากจบปริญญาตรีแล้วเยาวชนส่วนหนึ่งหรือทั้งหมดจะเข้าศึกษาต่อในหลักสูตรประกาศนียบัตรบัณฑิต ของสำนักบัณฑิตอาสาสมัคร มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เพื่อศึกษา เรียนรู้ปัญหาภาคชนบทอย่างจริงจัง ก่อนที่จะกลับไปพัฒนาบ้านเกิดของตนเองต่อไป