“ฮิจญเราะห์ศักราช”

ศักราชอิสลามเรียกว่า “ฮิจญเราะห์ศักราช” เนื่องจากฮิจญเราะห์ แปลว่า อพยพ ฮิจญเราะห์ศักราชจึงหมายถึง ศักราชหรือปีแห่งการอพยพ

การเริ่มต้นนับศักราชอิสลามแตกต่างจากศักราชอื่นๆ คือ ไม่ใช้วาระเกิดหรือการตายของศาสดาเป็นจุดเริ่มต้นหากแต่ใช้วาระที่ท่านศาสดา อพยพจากมักกะฮฺ ไม่อยู่มะดีนะฮฺเป็นการเริ่มต้นของศักราชอิสลาม แต่การนับศักราชนี้มิได้มีมาตั้งแต่สมัยท่านศาสดามุฮำมัด (ศ็อลฯ) ในสมัยนั้นยังใช้เรียกปีเหมือนเช่นก่อนๆ คือเรียกตามเหตุการณ์สำคัญที่เกิดขึ้น เช่นในปีที่ท่านศาสดามุฮำมัด (ศ็อลฯ) เกิดเรียกว่าปีช้างทั้งนี้เพราะเป็นปีที่อุปราชแห่งยะมัน (เยเมน) ซึ่งเป็นคริสต์ยกกองทัพช้างไปนครมักกะฮฺ โดยหวังจะทำลายวิหารกะอบะฮฺหรือบัยตุลลอฮฺ แต่ยังไม่ทันจเข้าถึงนครมักกะฮฺก็ต้องปะทะกับฝูงนกจนต้องถอยทัพลงไป

“และได้ทรงส่งนกเป็นฝูงลงมาบนพวกเขา ขว้างพวกเขาด้วยหินด้วยดินแข็ง แล้วพระองค์ทรงทำให้พวกเขาเป็นเช่นนี้ (ใบของมัน) ถูกกินแล้ว” (105:3-5)

การนับศักราชอิสลามเริ่มในสมัยของท่านอุมัร ทั้งนี้เพราะการเรียกปีตามเหตุการณ์ต่างๆ ดังแต่ก่อนไม่สะดวกในการบริหารงาน ทำจดหมายติดต่อ บันทึกรายงาน ฯลฯ เช่น เจ้าเมืองบัศเราะห์ ได้ไต่ถามถึงรอบปีอขงการเก็บภาษีว่าจะเริ่มต้นและสิ้นสุดลงเมื่อใด ด้วยเหตุนี้ท่านอุมัรจึงเรียกประชุมปรึกษา ซึ่งมีผู้เสนอความเห็นต่างๆ แต่ความเห็นที่ได้รับมติจากที่ประชุมคือความเห็นของท่านอะลี คือให้เริ่มนับศักราชอิสลามในปีที่ท่านศาสดามุฮำมัด (ศ็อลฯ) อพยพจากนครมักกะฮฺไปอยู่นครมะดีนะฮฺ ซึ่งเป็นปีที่ 14 ของการได้รับโองการและประกาศศาสนา

ฉะนั้นศักราชอิสลามจึงเรียกว่า ฮิจญเราะห์ ซึ่งแปลว่าการอพยพ และฮิจญเราะห์ศักราชถูกเรียกขึ้นเมื่อ ฮิจญเราะห์ที่ 17 ในสมัยของท่านอุมัร คือหลังจากที่ท่านศาสดาอพยพ 17 ปี

ส่วนวันแห่งการเริ่มต้นของปี หรือวันขึ้นปีใหม่ ไม่ได้ถือเอาวันที่ท่านศาสดามุฮำมัด (ศ็อลฯ) เดินทางออกจากนครมักกะฮฺหรือวันที่ท่านเดินทางถึงนครมะดีนะฮฺแต่อย่างใดแต่คงถือตามเดือนเริ่มต้นที่ชาวอรับใช้อยู่ คือเดือนมุฮัรรัม

สำหรับปี พ.ศ. 2522 ตรงกับฮิจญเราะห์ศักราช (ฮ.ศ.) ที่ 1400 และในวันที่ 9 เดือนพฤศจิกายน 2523 จะเป็นวันเริ่ม ฮ.ศ. ที่ 1401 หรือเริ่มศตวรรษที่ 15 ของฮิจญเราะห์ศักราชหรือศักราชอิสลาม

เดือนของศักราชอิสลาม

ในรอบ 1 ปี ประกอบด้วยเดือนทั้งหมด 12 เดือน ได้แก่

ฉะนั้นวันขึ้นปีใหม่ของอิสลามจึงตรงกับวันที่ 1 เดือน มุฮัรรัม หรือที่ท่านได้เคยรู้จักกันในชื่อ “เดือนมะหะหร่ำ” จากพระราชนิพนธ์ในรัชกาลที่ 2 ที่ว่า

“ดลเดือนเรียกมะหะหร่ำ ขึ้นสองค่ำแขกตั้งการเจ้าเซ็นสิบวันวาร ประหรอกฟกฟูนัยน์”

การนับเดือนของอิสลาม ไม่ไดนับทางสุริยคติดังการนับเดือนมกราคม แต่นับทางจันทรคติ ฉะนั้นเดือนต่างๆ จะไม่ตรงกันในแต่ละปี เพราะวันจะเลื่อนขึ้นมาปีละประมาณ 11 วัน

เดือนที่เพื่อนต่างศาสนิกรู้จักกันดีที่สุดคงได้แก่เดือนรอมฎอน (บางแห่งเรียกว่า รอมาดัน ซึ่งเป็นเดือนที่มุสลิมทั่วโลกถือศีลอด) จากการนับถือเดือนทางจันทรคตินี้ทำให้เดือนรอมฎอน (และทุกๆ เดือน) หมุนเวียนไปอยู่ในทุกฤดูกาล มุสลิมจึงต้องถือศีลอดในทุกๆ สภาพอากาสเช่นเดียวกันกับการเดินทางไปประกอบพิธีฮัจญ์ที่นครมักกะฮฺในเดือน ซุ้ล-ฮิจญะฮฺที่จะค่อยๆ หมุนเวียนไปอยู่ในฤดูกาลต่างๆ เช่นกัน