ทุ่งรวงทอง 
 
  •  
การใส่ปุ๋ยอินทรีย์ในนาข้าวทดแทนปุ๋ยเคมีด้วยต้นทุนเพียง 300 บาท/ไร่
จำนวนผู้ชม 1,671 คน
 
ข้าวที่เกษตรกรปลูกต้องการธาตุอาหารในการเจริญเติบโตทุกๆระยะ การใส่ปุ๋ยในนาข้าวเป็นการเพิ่มธาตุอาหารให้แก่ต้นข้าว เช่น ปุ๋ยสูตรรองพื้น ปุ๋ยสูตรเร่งการเจริญเติบโตของข้าว ซึ่งเกษตรกรส่วนใหญ่มักจะใช้ปุ๋ยเคมีที่มีราคาแพงจนทำให้มีต้นทุนสูง แต่การทำนาแบบอินทรีย์เกษตรกรสามารถนำเอาปุ๋ยพืชสด และปุ๋ยหมักมาใช้ทดแทนปุ๋ยเคมีได้ด้วยต้นทุนต่ำ


คุณลุงช่วย สาสุข เกษตรกรเจ้าของรางวัลเกษตรกรสำนึกรักบ้านเกิด ปี 2552 ซึ่งเป็นเกษตรกรผู้ปลูกข้าวอินทรีย์เขตทุ่งกุลาร้องไห้ และหมอดินอาสาตำบลหินกอง อำเภอสุวรรณภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด ให้สัมภาษณ์ผ่านรายการร่วมด้วยช่วยเกษตรกร ทางสถานีวิทยุร่วมด้วยช่วยกันจังหวัดอุบลราชธานี FM.102.75 MHz. ช่วงเวลา 13.00-14.00 น. ว่า ตนและครอบครัวใช้ชีวิตการทำนาในรูปแบบเกษตรอินทรีย์มานานกว่า 20 ปี และตลอดระยะเวลากว่า 20 ปีที่ผ่านมามีผลผลิตข้าวเพิ่มขึ้น จากเดิม 500-600 กิโลกรัม/ไร่ แต่ปัจจุบันเพิ่มเป็น 900 กิโลกรัม/ไร่ โดยไม่ต้องพึ่งพาปุ๋ยเคมีและสารเคมีใดๆทั้งสิ้น การทำนาแบบเกษตรอินทรีย์มีขั้นตอนที่ไม่ยุ่งยาก เพียงแต่เกษตรกรจะต้องเอาใจใส่ในทุกขั้นตอนการผลิต เริ่มตั้งแต่การเตรียมดินให้พร้อม โดยต้องเติมปุ๋ยอินทรีย์ให้ครบ 500 กิโลกรัม/ไร่ เพื่อใช้ทดแทนปุ๋ยเคมีที่มีต้นทุนสูง ซึ่งปริมาณปุ๋ยอินทรีย์ดังกล่าวเพียงพอต่อการเจริญเติบโตของข้าวตลอดฤดูการเพาะปลูก ทำให้เกษตรกรสามารถลดต้นทุนและเพิ่มผลผลิตได้ด้วย

วิธีการใส่ปุ๋ยอินทรีย์ในนาข้าวให้ครบ 500 กิโลกรัม/ไร่ ทดแทนปุ๋ยเคมี :
• การใส่ปุ๋ยครั้งที่ 1 : ทำการฉีดพ่นน้ำหมักชีวภาพเพื่อบำรุงดินและย่อยสลายตอซังข้าว โดยใช้น้ำหมัก 5 ลิตรต่อน้ำ 100 ลิตรหรือ 1:20 จากนั้นทำการไถกลบตอซังไปพร้อมกับการหว่านเมล็ดพันธุ์ถั่วพร้า อัตรา 5 กิโลกรัม/ไร่ ภายหลังจากเก็บเกี่ยวผลผลิต การไถกลบตอซังและฟางข้าวจะได้ปุ๋ยในนาข้าว 200 กก./ไร่
• การใส่ปุ๋ยครั้งที่ 2 : ภายหลังจากถั่วพร้าเจริญเติบโตเต็มที่ ประมาณ 150-170 วัน เกษตรกรเก็บเมล็ดพันธุ์ไว้ใช้ประโยชน์ในฤดูกาลถัดไป จากนั้นก็ทำการไถกลบต้นถั่วพร้า การไถกลบถั่วพร้าจะได้ปุ๋ยในนาข้าว 100 กก./ไร่
• การใส่ปุ๋ยครั้งที่ 3 : ทำการหว่านถั่วพุ่มไปพร้อมกับการไถกลบถั่วพร้า อัตรา 5 กิโลกรัม/ไร่ แล้วทำการไถกลบในช่วงออกดอก ประมาณ 45-50 วัน แล้วปล่อยให้ย่อยสลาย 1-2 สัปดาห์ การไถกลบถั่วพุ่มจะได้ปุ๋ยในนาข้าว 100 กก./ไร่
• การใส่ปุ๋ยครั้งที่ 4 : หว่านปุ๋ยคอกหมัก 100 กก./ไร่ พร้อมกับการไถกลบถั่วพุ่มแล้วปล่อยให้ย่อยสลาย 1-2 สัปดาห์ ก่อนการทำนา

ปุ๋ยอินทรีย์ที่ได้ทั้งหมด รวม 500 กิโลกรัม/ไร่ ซึ่งมีธาตุอาหารหลัก N-P-K และธาตุอาหารรองที่เพียงพอต่อการเจริญเติบโตของข้าวใน 1 ฤดูกาลผลิต ปุ๋ยอินทรีย์ดังกล่าวจะค่อยๆย่อยสลายและปลดปล่อยธาตุอาหารออกมาทีละน้อยตลอดช่วงระยะการเจริญเติบโตของข้าวจนถึงเก็บเกี่ยว ด้วยต้นทุนค่าปุ๋ยเพียง 300 บาท/ไร่ โดยไม่ต้องพึ่งพาปุ๋ยเคมีใดๆ

การคำนวณต้นทุนค่าปุ๋ยอินทรีย์ 500 กิโลกรัม/ไร่ :
• การหว่านถั่วพร้า ใช้เมล็ดพันธุ์ 5 กิโลกรัม/ไร่ ด้วยต้นทุนเพียง 100 บาท (ค่าเมล็ดพันธุ์ถั่วพร้า กก.ละ 20 บาท)
• การหว่านถั่วพุ่ม ใช้เมล็ดพันธุ์ 5 กิโลกรัม /ไร่ ด้วยต้นทุนเพียง 100 บาท (ค่าเมล็ดพันธุ์ถั่วพุ่ม กก.ละ 20 บาท)
• ปุ๋ยคอกหมัก 100 กิโลกรัม ใช้ต้นทุนเพียง 100 บาท (คิดค่าปุ๋ยหมัก กก.ละ 1 บาท)
• ตอซัง ฟางข้าว และน้ำหมักชีวภาพ ไม่คิดเป็นค่าใช้จ่าย
• รวมค่าปุ๋ยอินทรีย์ จำนวน 300 บาท/ไร่

หมายเหตุ : นอกจากปุ๋ยพืชสด ฟางข้าวและปุ๋ยคอกหมักที่เราเติมลงไปในนาข้าวให้กลายเป็นปุ๋ยอินทรีย์ก่อนการทำนาแล้ว เกษตรกรสามารถนำเอาน้ำหมักชีวภาพสูตรต่างๆมาช่วยเสริมอาหารทางใบเพื่อเร่งการเจริญเติบโตให้กับต้นข้าวได้ทุกระยะการเจริญเติบโต

สูตรการทำปุ๋ยคอกหมัก :
วัตถุดิบและอุปกรณ์
1. มูลสัตว์แห้งละเอียด(โค,กระบือ) 3 ส่วน
2. แกลบดำหรือแกลบเผา 1 ส่วน
3. แกลบดิบและเศษใบไม้แห้ง 3 ส่วน
4. รำละเอียด 1 ส่วน
5. หัวเชื้อจุลินทรีย์ 1 ส่วน
6. กากน้ำตาล 1 ส่วน
7. น้ำเปล่า 100 ส่วน

ขั้นตอน/วิธีการทำ :
1. นำวัตถุดิบทั้งหมดมาคลุกเคล้าให้เข้ากันดีในที่ร่ม
2. เอาส่วนผสมของหัวเชื้อจุลินทรีย์กับกากน้ำตาลและน้ำคนละลายให้เข้ากันใส่บัวรดน้ำราดบนกองปุ๋ยหมัก คลุกเคล้าให้เข้ากันจนทั่วทั้งกองให้ได้ความชื้นพอหมาดๆ ตั้งเป็นกองปุ๋ยความสูง 1-2 ฟุตแล้วคลุมด้วยกระสอบป่าน
3. หมักกองปุ๋ยทิ้งไว้ในที่ร่ม 7 วัน โดยกลับกองปุ๋ยอย่างน้อยวันละ 1 ครั้ง หรือจนกว่าอุณหภูมิในกองปุ๋ยจะเท่ากับอุณหภูมิภายนอกกองปุ๋ย จึงสามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้


แหล่งที่มาของข้อมูล : ช่วย สาสุข. สัมภาษณ์, 4 มิถุนายน 2555.
เรียบเรียงโดย : อภัย นามเพ็ง เจ้าหน้าที่สถานีวิทยุร่วมด้วยช่วยกัน จ.อุบลราชธานี.

  •