สวนเงินไร่ทอง 
 
มะนาวในวงบ่อซีเมนต์
จำนวนผู้ชม 7,359 คน
 
การปลูกมะนาวมในวงบ่อซีเมนต์เป็นวิธีการที่มีมานานแล้ว โดยมีวัตถุประสงค์ในการปลูก คือ เพื่อให้ง่ายต่อการจัดการหรือการบังคับให้มะนาวออกดอกนอกฤดู เลี่ยงปัญหาด้านราคาที่จะถูกลงในช่วงที่มีผลผลิตออกมามาก นอกจากนี้การปลูกมะนาวในวงบ่อซีเมนต์ยังมีข้อดีเรื่องการจัดการดินให้เหมาะสมต่อการเจริญเติบโตของมะนาวหรือหลีกเลี่ยงพื้นที่ที่มีสภาพดินไม่เหมาะส ต่อการเจริญเติบโตของมะนาวหรือเป็นดินปัญหาเรื่องของเชื้อโรคในดิน ซึ่งมีหลักในการปลูกและการจัดการด้านต่างๆ ดังนี้


จ่าสิบเอกสำราญ ศรีวงษา หรือจ่าสำราญ ข้าราชการตำรวจวัย 47 ปี ผู้มีอาชีพเสริมด้านการเกษตร คือทำสวนมะนาวอยู่ที่บ้านป่าไม้พัฒนา ม. 14 ต. หนองหญ้าลาด อ.กันทรลักษ์ จ.ศรีสะเกษปลูกมะนาวมานานถึง 6 ปี เริ่มปลูกครั้งแรกในปี 2547การปลูกนั้นจะปลูกบนพื้นดิน เก็บผลผลิตได้ไม่นานมะนาวก็เป็นเชื้อรา ต้องรื้อทิ้งหมดเกือบทั้งสวน แต่เนื่องจากยังสนใจอาชีพนี้อยู่จึงได้ศึกษาข้อมูลทั้งจากหนังสือ และไปศึกษาดูงานที่ต่างๆ จนได้ค้นพบวิธีการปลูกมะนาวในวงบ่อซีเมนต์ สองปีที่แล้วได้เริ่มทดลองปลูกมะนาวในวงบ่อซีเมนต์ ปรากฏว่ามะนาวให้ผลผลิตดีไม่แพ้ปลูกในดิน และปัญหาเรื่องเชื้อราก็หมดไป จึงหันมาปลูกมะนาวในวงบ่อซีเมนต์ตั้งแต่นั้นมา ปัจจุบันมีมะนาวที่ปลูกในบ่อซีเมนต์ทั้งหมด 200 บ่อ ในเนื้อที่ 3ไร่ ปลูกบนพื้นดินอีก 300 ต้น มะนาวที่เลือกมาปลูก คือ มะนาวแป้นพวง และพันธุ์พื้นบ้าน ซึ่งทั้งสองพันธุ์เป็นมะนาวพันธุ์ดี ที่ให้ผลผลิตเร็ว ผลดก และทนสภาพดินฟ้าอากาศรวมถึงต่อโรค โดยเฉพาะพันธุ์พื้นบ้านจะให้ผลผลิตดีมาก และไม่มีปัญหาเรื่องโรค แมลงศัตรู ถึงมีก็น้อยมาก



++ ขั้นตอนการเตรียมบ่อซีเมนต์และการปลูกมะนาวในบ่อซีเมนต์ ++

1. การเตรียมท่อซีเมนต์ : ก่อนอื่นให้เตรียมท่อซีเมนต์ขนาดกว้าง 80 ซม. สูง 50 ซม. ด้านล่างสุดใช้ฝาปิดท่อรอง เพื่อไม่ให้รากมะนาวทะลุได้ แต่ต้องไม่โบกปูน เพราะต้องการให้น้ำไหลซึมผ่านได้

2. การเลือกพันธุ์ : โดยเลือกมะนาวพันธุ์ มีคุณสมบัติพิเศษ คือ ผลผลิตโต ให้น้ำมะนาวมาก ออกผลผลิตเร็ว ผลดก และทนสภาพดินฟ้าอากาศรวมถึงต่อโรคมาปลูก ซึ่งที่สวนมะนาวจ่าสำราญจะปลูกมะนาวพันธุ์พื้นเมือง และพันธุ์แป้นพวง

3. การเตรียมดินปลูก :

++ ส่วนผสมดินปลูกมะนาวในวงบ่อซีเมนต์ ++

- หน้าดินร่วนซุยปนทราย 2 ส่วน

- ปุ๋ยคอก 1 ส่วน

- แกลบดิบ 1 ส่วน

- กาบมะพร้าว 1 ส่วน (สับเป็นชิ้นเล็กๆ)

- ปุ๋ยชีวภาพ 1ส่วน

6. ฟางแห้ง (เตรียมไว้สำหรับคลุมโคน)

วิธีการทำ :นำวัสดุทั้งหมดผสมคลุกเคล้าให้เข้ากัน จากนั้นนำมาเทลงในท่อซีเมนต์ที่เตรียมไว้ ให้ใส่วัสดุปลูกพูนปากท่อเล็กน้อย เผื่อไว้เวลารดน้ำวัสดุปลูกจะยุบเสมอปากท่อพอดี จากนั้นขุดหลุมพอประมาณ



4. นำต้นกล้ามะนาวที่มาจากการตอนกิ่งลงปลูก จากนั้นนำฟางแห้งมาคลุมโคนเพื่อรักษาความชื้น หากปลูกแบบชาวบ้านให้รดน้ำให้พอดินชื้นวันละ 1 ครั้ง ถ้าใช้ระบบสปริงเกอร์เปิดน้ำ 10-15 นาที

++ การดูแลรักษา ++

- หลังจากปลูกแล้วให้ใส่ปุ๋ยเดือนละ 1ครั้ง โดยใส่ปุ๋ยคอกผสมกับปุ๋ยเคมีสูตรเสมอ 15-15-15 อัตรา 1 ถ้วย: 1 ช้อนโต๊ะ/ท่อ

- เมื่อมะนาวเริ่มแตกยอดอ่อน ให้ใส่ปุ๋ยสูตร 25-7-7 เพื่อช่วยในการบำรุงดอก ใบ ลำต้น และรากให้มีการเจริญเติบโตได้อย่างสมบูรณ์ ช่วยเร่งให้พืชเจริญเติบโตทางราก ลำต้น ใบ ติดผลดีได้น้ำหนักดีและคงคุณค่ารสชาติของพืชได้เป็นอย่างดี

- เมื่อมะนาวเริ่มออกดอก ให้ใส่ปุ๋ยสูตร 8-24-24 เพื่อช่วยเร่งดอก-เร่งผล-ช่วยดึงดอก

- เมื่อมะนาวติดผล ให้ใส่ปุ๋ยสูตร 15-15-15 เพื่อบำรุงต้น บำรุงผล


โดยทั่วไปมะนาวจะออกผลผลิตตลอดปี แต่จะให้ผลผลิตมากที่สุดช่วงเดือนสิงหาคม - กันยายน ซึ่งช่วงนี้เป็นช่วงที่มะนาวล้นตลาด จึงทำให้มะนาวราคาถูก

++ การเก็บเกี่ยวผลผลิต ++

ผลผลิตมะนาวของจ่าสำราญจะออกสู่ตลาดช่วงเดือนตุลาคม-พฤศจิกายน เก็บไปจนกระทั้งหมดผลผลิต ประมาณ พฤษภาคม-มิถุนายน เก็บผลผลิตหมด ก็จะเริ่มตัดแต่งกิ่ง โดยตัดกิ่งแขนง กิ่งกระโดง กิ่งไขว้กัน กิ่งที่อยู่ชิดดินออก ให้เหลือเฉพาะกิ่งหลัก ตัดแต่งกิ่งให้โปร่งโล่งเพื่อให้แสงแดดส่องได้ทั่วถึง การค้ำกิ่งก็เป็นสิ่งจำเป็น มะนาวที่ปลูกในบ่อซีเมนต์มีรากอยู่ในพื้นที่จำกัด เมื่อติดลูกมากอาจทำให้ต้นล้มหรือกิ่งหักได้ จึงควรค้ำกิ่งแบบคอกสี่เหลี่ยมหรือใช้ไม้ง่าม จากนั้นใส่ปุ๋ยคอก ปุ๋ยหมักบำรุง และ หาฟางแห้งมาคลุมโคนเพื่อรักษาความชื้น จากนั้นจึงรดน้ำใส่ปุ๋ย เหมือนช่วงที่เริ่มปลูก เพื่อให้ต้นมะนาวสมบูรณ์ พร้อมให้ผลผลิตในฤดูกาลต่อไป

** มะนาวจะให้ผลผลิตหลังจากปลูกประมาณ 8-12 เดือนและมะนาวจะให้ผลผลิตสูงหลังจากปลูก 3 ปีขึ้นไป และ จะเก็บผลผลิตได้สัปดาห์ละ 2-3 ครั้ง

ข้อแนะนำเพิ่มเติม : มะนาวที่ปลูกในบ่อซีเมนต์ จะเริ่มติดลูกเมื่อปลูกได้ประมาณ 8 เดือน ดังนั้นเกษตรกรควรเก็บลูกทิ้งบ้างเพื่อให้ได้ต้นที่เจริญเติบโตอย่างสมบูรณ์ ปีต่อมาจึงค่อยปล่อยให้มีลูกมาก เมื่อลูกมะนาวแก่จัดไม่ควรทิ้งไว้นาน ควรเก็บลูกทันทีเพราะอาจทำให้ต้นทรุดได้ง่าย การบำรุงให้มะนาวออกลูก ให้ต้นมะนาวอดน้ำในเดือนมิถุนายน โดยใช้ผ้าพลาสติคคลุมรอบวงบ่อ งดการให้น้ำ 10-15 วัน เมื่อใบมะนาวเหี่ยวหรือร่วงบ้าง ให้เอาผ้าพลาสติคออกและให้น้ำตามปกติ พร้อมให้ปุ๋ย หลังจากนั้น 10-15 วัน ต้นมะนาวจะออกดอก บำรุงต้นมะนาวตามปกติอีก 4-5 เดือน จะสามารถเก็บผลมะนาวได้อีก



++ การตลาด ++

จำหน่ายให้แม่ค้าจากตลาดในพื้นที่ (ตลาดเมืองทอง อำเภอกันทรลักษ์ จังหวัดศรีสะเกษ) การขายจะขายเป็นเกรด ตั้งแต่เกรด 4-11 ซึ่งทำให้จ่าสำราญมีรายได้เสริมจากการขายมะนาวได้ถึงปีละ 350,000 บาท


++ ข้อดีของการปลูกมะนาวในท่อซีเมนต์ ++

- การดูแลรักษาง่าย สะดวกในการตัดแต่งกิ่ง และเก็บผลผลิต

- ควบคุมและกำจัดวัชพืชได้ง่าย

- ไม่เปลืองปุ๋ย มะนาวได้รับธาตุอาหารและสามารถดึงไปใช้ประโยชน์ได้ง่าย

- ไม่เปลืองน้ำ

ข้อแนะนำเพิ่มเติม :

- เหมาะสำหรับพื้นที่ที่ดินไม่ดี ไม่เหมาะต่อการปลูกพืช

- เหมาะสำหรับผู้ที่ปลูกเพื่อการค้า เพราะง่ายต่อการผลิตมะนาวนอกฤดู ซึ่งจะสามารถจะแก้ปัญหามะนาวราคาแพงในอนาคตได้

----------------------- ^ ^ -----------------------
แหล่งอ้างอิง :
คุณสำราญ ศรีวงษา อายุ : 47 ปี
ที่อยู่ : หมู่ที่14 ตำบลหนองหญ้าลาด อำเภอกันทรลักษ์ จังหวัดศรีสะเกษ