ข้าว
วงจรข้าว
ทำนาโดยไม่ใช้ปุ๋ยเคมีแบบชีววิถีเกษตรธรรมชาติ
21 เมษายน 2557
4,713
จากสภาวะโลกร้อนที่ส่งผลทำให้น้ำในบ่อเริ่มตื้นเขิน น้ำใต้ดินอยู่ลึกขึ้น การทำนาจึงมักจะประสบปัญหาภัยแล้งเนื่องจากขาดแคลนน้ำ แต่เกษตรกรสามารถปรับปรุงสภาพพื้นที่การทำนาใหม่ให้สอดคล้อง และเพื่อรองรับกับสภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนแปลงไปด้วยการทำเกษตรแบบผสมผสาน
เมื่อน้ำใต้ดินลึกขึ้น นาข้าวไม่อุ้มน้ำ จนส่งผลให้การทำนาในปัจจุบันประสบปัญหาภัยแล้งในพื้นที่นอกเขตชลประทาน แต่เกษตรกรสามารถปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการทำนาใหม่ได้โดยการจัดหาแหล่งน้ำเพิ่มเติม ทีมงาน Farmer info. ได้มีโอกาสลงพื้นที่พบปะเกษตรกรที่มีความโดดเด่นด้านการทำเกษตรทฤษฎีใหม่ คุณพูลจิตต์ กาลพัฒน์ เจ้าของสวนลูกนายพล บ้านภูดิน ต.ภูเงิน อ.กันทรลักษ์ จ.ศรีสะเกษ ทำการเกษตรแบบทฤษฎีใหม่ บนพื้นที่ 17 ไร่ 3 งาน 33 ตารางวา แบ่งเป็น ขุดบ่อเลี้ยงปลา จำนวน 4 บ่อ ทำนา ปลูกไผ่ ไม้ผล ไม้ยืนต้น-ไม้ใช้สอย พืชผักสวนครัว และเลี้ยงเป็ด คุณพูลจิตต์ได้อธิบายถึงการทำนา 2 ไร่ ในรูปแบบเกษตรธรรมชาติไร้สารพิษโดยไม่ใส่ปุ๋ย ซึ่งเป็นวิธีการทำนาสลับกับการเลี้ยงปลากินพืชที่ช่วยให้เกษตรกรสามารถลดต้นทุนค่าปุ๋ยและมีรายได้เสริมจากการเลี้ยงปลา ดังนี้
ขั้นตอนการทำนาโดยไม่ใช้ปุ๋ยแบบเกษตรธรรมชาติไร้สารพิษ :
1. ปรับพื้นที่ทำนาใหม่โดยทำการขุดดินให้ลึกลงจากระดับพื้นนาปกติ โดยกองหน้าดินไว้ ณ จุดใดจุดหนึ่งก่อน ส่วนดินชั้นล่างที่ไม่ใช่หน้าดินให้ยกขึ้นเป็นคันนาสูงประมาณ 1 เมตร ความกว้างตามความเหมาะสม(ลักษณะคล้ายกับบ่อเลี้ยงปลา) แล้วเกลี่ยหน้าดินกลับคืนลงไปเช่นเดิม เพื่อให้นาข้าวสามารถกักเก็บน้ำได้เพิ่มขึ้น
2. ทำการปล่อยน้ำเข้านาให้เต็มบ่อแล้วปล่อยปลากินพืชลงไปเลี้ยง ได้แก่ ปลานิล ปลาตะเพียน ปลายี่สก ปลาสวาย ฯลฯ ในช่วงระหว่างเดือนมกราคม - พฤษภาคม โดยใช้รำและพืชน้ำเป็นอาหารปลา(อาจจะเสริมด้วยอาหารสำเร็จรูปก็ได้)
3. ช่วงเดือนมิถุนายนเมื่อเข้าสู่ฤดูการทำนาให้สูบน้ำออกจนหมดแล้วจับปลาขาย ทำการไถเตรียมดิน เพาะกล้า และปักดำโดยไม่ต้องใส่ปุ๋ย ต้นข้าวจะเจริญเติบโตงอกงามได้ดีจากธาตุอาหารที่ได้จากมูลปลาและพืชน้ำที่ทำการไถกลบ ซึ่งก็เพียงพอต่อการเจริญเติบโตของต้นข้าวจนถึงช่วงเก็บเกี่ยว
4. ภายหลังจากเก็บเกี่ยวผลผลิตข้าวเสร็จเรียบร้อยแล้วก็ให้ปล่อยน้ำเข้านาจนท่วมตอซังข้าว จากนั้นก็ปล่อยปลากินพืชลงไปเลี้ยงอีกครั้ง ปลาจะได้กินอาหารจากตอซังที่ย่อยสลายและกินพืชน้ำที่มีอยู่ในบ่อ(อาจจะเสริมด้วยอาหารสำเร็จรูปหรือรำข้าวเพิ่มเติมอีกก็ได้)
5. ทำตามขั้นตอนที่ 3 และ 4 หมุนเวียนกันทุกปี เกษตรกรจะได้ผลผลิตข้าว เฉลี่ย 500 กก./ไร่ โดยไม่ต้องใส่ปุ๋ย และยังมีรายได้จากการจำหน่ายปลาอีกด้วย
หมายเหตุ :
- การทำนาในรูปแบบนี้จะไม่พบการระบาดของโรคและแมลงศัตรูข้าว เนื่องจากเป็นการทำนาที่ไม่ได้ใช้สารเคมีแต่อย่างใด การทำนาสลับกับการเลี้ยงปลาจึงเป็นการทำนาในรูปแบบนาสวนธรรมชาติไร้สารพิษที่ใช้ต้นทุนต่ำ
- ถ้าขุดดินลงลึกเกินไปอาจจะทำให้เกิดน้ำท่วมต้นข้าวได้ในช่วงฤดูฝน ซึ่งจะควบคุมระดับน้ำได้ยาก ก่อนปรับพื้นที่ควรตรวจสอบน้ำใต้ดินบริเวณรอบข้างก่อน
- การทำนาในรูปแบบนี้จะได้ผลดีกับพื้นที่การทำเกษตรแบบผสมผสานที่มีบ่อพักน้ำหรือบ่อเลี้ยงปลาที่จะสามารถเปลี่ยนถ่ายและควบคุมน้ำได้ตลอดทั้งปี

เรียบเรียงโดย : อภัย นามเพ็ง เจ้าหน้าที่สถานีวิทยุร่วมด้วยช่วยกัน จ.อุบลราชธานี
แหล่งอ้างอิงข้อมูล :
พูลจิตต์ กาลพัฒน์. สัมภาษณ์, 13 พฤศจิกายน 2556.
   
พยากรณ์อากาศ
วันที่ 23 มิถุนายน พ.ศ.2560
กรุงเทพมหานคร
25-30°C
เชียงใหม่
24-31°C
นครราชสีมา
25-32°C
ชลบุรี
26-29°C
นครศรีธรรมราช
24-28°C
ภูเก็ต
24-27°C
Your browser is out-of-date!

Update your browser to view this website correctly.Update my browser now

×