เดินจงกรม

การรักษาศีลแปดนั้นจะให้ดีต้องเดินจงกรมและนั่ง สมาธิฝึกอบรมจิตใจด้วย

วิธีเดินจงกรม นั้น ให้ยืนหัวทางเดินจงกรมข้างใดข้างหนึ่ง หันหน้าสู่ทางเดินแล้วพนมมืออธิษฐานว่า "สาธุ สาธุ ต่อไปนี้ข้าจะเดินจงกรมภาวนา ปฏิบัติบูชาขอให้จิตของข้าตั้งมั่นเป็นสมาธิ เกิดปัญญารู้แจ้งแทงตลอด ในธรรมะคำสั่งสอนของพระพุทธองค์ด้วยเถิดขอเทวดา อินทร์ พรหม ยม ยักษ์ นาค ครุฑ พระภูมิเจ้าหน้าที่ เปรต อสุรกาย สัตว์เดียรฉาน ที่อยู่ในบริเวณนี้ จงสนับสนุนการปฏิบัติบำเพ็ญของข้าให้ดำเนินไปโดยสะดวกด้วยเถิด" อธิษฐานเสร็จก้าวเท้าออกเดินเท้าถูกพื้นว่า พุท อีกข้างถูกพื้นว่า โธ พุทโธ พุทโธ ตามที่เท้าถูกพื้นเช่นนั้นตลอดไปจนกว่าจะหยุดเดิน หรือจิตรวมวางคำบริกรรมเอง

เมื่อจะหยุดให้ยืนที่หัวทางเดินจงกรมข้างใดข้างหนึ่งหันหน้าสู่ทางเดิน พนมมืออธิษฐานจิตว่า "สาธุ สาธุ บุญกุศลที่ข้าได้เดินจงกรมในครั้งนี้ จงเป็นอุปพิสัยเป็นปัจจัยแก่พระนิพพานในกาลข้างหน้าขออุทิศส่วนกุศลนี้ให้กับ เจ้ากรรมนายเวร ผู้มีพระคุณ ตลอดจนถึงเทวดา อินทร์ พรหม ยอ ยักษ์ นาค ครุฑ พระภูมิเจ้าหน้าที่ เปรตอสุรกายสัตว์เดียรฉาน ที่อยู่บริเวณนี้ จงมารับส่วนบุญที่ข้าพเจ้าได้บำเพ็ญในครั้งนี้ จงเป็นสุขเป็นสุขเถิด อย่าได้มีเวรแก่กันและกันอย่าได้เบียดเบียนซึ่งกันและกัน จงอโหสิกรรมให้แก่ข้าพเจ้าทุกตนทุกคนเถิด จงสนับสนุนการปฏิบัติบำเพ็ญของข้าพเจ้าให้ก้าวหน้ายิ่ง ๆ ขึ้นไป จนถึงพระนิพานนั้นเถิดสาธุ" ทางเดินจงกรมที่พอเหมาะเดินได้ประมาณยี่สิบห้าก้าว เดินจากทิศตะวันออกไปทิศตะวันตกหรือเฉียงเหนือเฉียงใต้ก็ไม่จำเป็นจริง ๆ ไม่ควรเดินทิศเหนือทิศใต้ จิตเป็นสมาธิยาก

สมาธิ

วิธีนั่งสมาธิ นั้น ขาขวาทับซ้ายมือขาวทับมือซ้าย ตั้งกายให้ตรงดำรงสติให้มั่นก่อนบริการภาวนากรรมฐาน ให้พนมมืออธิษฐานจิตว่า "สาธุ สาธุ" ต่อไปนี้ข้าฯ จะนั่งสมาธิภาวนาปฏิบัติบูชา ขอให้จิตของข้าฯ ตั้งมั่นเป็นสมาธิ เกิดปัญญารู้แจ้งแทงตลอดในธรรมะของพระพุทธองค์ด้วยเถิด ด้วยเดชแห่งศีลที่ข้ารักษาแล้ว (ตรวจศีลว่าบริสุทธิ์หรือไม่) จงกำจัดอันตรายที่จะเกิดขึ้นแก่ข้าฯ ขอเทวดา อินทร์พรหม ยม ยักษ์ นาค ครุฑ พระภูมิเจ้าที่ เปรต อสุรกาย สัตว์เดียรฉานที่อยู่บริเวณนี้จงสนับสนุนการปฏิบัติบูชาของข้าฯ ในครั้งนี้ให้เป็นไปโดนสะดวกด้วยเถิด" อธิษฐานเสร็จก็บริกรรมภาวนา กรรมฐานที่ตนชอบ "พุทโธ พุทโธ พุทโธ" ไปจนกว่าจะหยุดหรือจิตรวมวางคำบริกรรมเอง

ก่อนจะออกจากสมาธิให้พนมมืออธิษฐานจิตว่า

"สาธุ สาธุ บุญกุศลที่ข้าฯ ได้นั่งสมาธิภาวนาปฏิบัติบูชาในครั้งนี้ จงเป็นอุปนิสัย เป็นปัจจัยแก่พระนิพพานในกาลต่อไป ขออุทิศส่วนกุศลนี้ให้แก่เจ้ากรรม นายเวร ผู้มีพระคุณ ตลอดเวลาเทวดา อินทร์ พรหม ยม ยักษ์ นาค ครุฑ พระภูมิเจ้าที่ เปรต อสุรกาย สัตว์เดียรฉาน ที่อยู่บริเวณนี้ จงมารับส่วนบุญที่ข้าพเจ้าได้บำเพ็ญด้วยกาย วาจา ใจ แล้วนั้นเถิด จงเป็นสุข เป็นสุขเถิด อย่าได้มีเวรแก่กันและกัน อย่าได้เบียดเบียนซึ่งกันและกัน จงอโหสิกรรมให้แก่ข้าฯ ทุกตนทุกคนเถิด จงสนับสนุนการปฏิบัติบำเพ็ญของข้าฯ ให้เจริญก้าวหน้ายิ่ง ๆ ขึ้นไป จนถึงพระนิพพานนั้นเถิดสาธุ"

การภาวนาฝึกอบรมจิตใจ ให้จิตตั้งมั่นเป็นสมาธิ เป็นอธิจิต อธิปัญญา ต้องอาศัยความสงบบริเวกวังเวงปราศจากการคลุกคลี สำนักปฏิบัติธรรมจึงนิยมตั้งอยู่ตามป่าเขาเป็นส่วนมาก ผู้ที่ได้จำศีลอยู่ที่วัดจึงมีโอกาสที่จิตจะสงบเป็นสมาธิมากกว่า ผู้ที่ได้จำศีลอยู่ที่วัดจึงมีโอกาสที่จิตจะสงบเป็นสมาธิมากกว่า แต่ก็ไม่ได้หมายความว่าต้องไปวัดเท่านั้น จึงทำจิตสงบเป็นสมาธิได้ ผู้รักษาศีลแปดและทำภาวนาอยู่ที่บ้าน ถ้าศีลบริสุทธิ์ ความเพียรมากพอ ก็สามารถทำจิตสงบเป็นสมาธิได้เช่นเดียวกัน

แปลง สุวรรณกาญจน์ / อาทิตย์รายวัน